Bệnh Tiểu Đường

Nếu bạn vừa được bác sỹ cho biết là bạn có bệnh tiểu đường, hoặc nghi là mình có, hoặc đã có, hoặc muốn giúp cho người thân giảm bệnh, bạn đã đến đúng nơi.

Ở đây Lily sẽ chia sẽ các thông tin nghiên cứu khoa học về bệnh tiểu đường. Khi các bạn có câu hỏi thì có thể nhắn tin qua Facebook để hỏi Lily nhé.

Để phòng bệnh và giảm bệnh (nếu đã có), thì có 3 bước quan trọng nhất bạn có thể làm:

  1. Giảm ăn đường tối đa
  2. Giảm ăn tinh bột tối đa
  3. Tập thể dục mỗi ngày ít nhất là 20 phút

Chúc bạn vui khoẻ.

Tại sao càng ngày càng nhiều người bị bệnh?

Bệnh tiểu đường tại thế giới, bao gồm Việt Nam, đang gia tăng một cách chống mặt. Hiện tại theo WHO, tại Việt Nam 5% của dân số là bệnh tiểu đường. Ngoài ra có nhiều người bị mà không biết. Ngoài ra, trước đây 40 năm, bệnh tiểu đường loại 2 chỉ ảnh hưởng người lớn. Bây giờ con nít vẫn có thể bị bệnh tiểu đường!

Lý do bệnh càng gia tăng:

  • Đường trong đồ ăn và đồ uống gia tăng. Các bạn nhìn xunh quanh so với Việt Nam 30 năm về trước. Thí dụ năm 1987 thời đó Việt Nam còn rất nghèo khổ. Đường bán mắt và không có nhiều để mua. Phần đông là nấu ăn tại nhà vì không có tiền ăn bên ngoài. Nếu có ăn bên ngoài thì cũng không có nhiều quán ăn nhanh như Gà Rán KFC, McDonald, Starbucks. Ngoài ra 30 năm về trước không có nhiều nước ngọt. Lúc Lily lớn lên thì chỉ uống nước lạnh, nước trà, cà phê, sữa đậu nành. Còn bây giờ thì vô vàng nước ngọt. Các bạn có biết là trong một lon nước ngọt là có bao nhiêu muỗn đường không? 10 muỗng đường! Đường khi uống vào cơ thể sẽ biết thành glucose, làm tăng đường trong máu, lâu ngày nếu đường trong máu quá cao dẫn đến bệnh tiểu đường.
  • Càng hàng chúng ta ăn càng nhiều tinh bột. Có nhiều người không biết là tinh bột khi ăn vào cơ thể sẽ biến thành đường. Giống như là bạn đang ăn đường vậy. Nhìn một tô cơm và một muỗng đường thấy khác nhau. Và tô cơm thì nhìn rất là trong sạch — cũng không ngọt — nên có thể bạn nghĩ là ăn vào không sao. Nhưng cơm và tinh bột vào người sẽ biến thành glucose và cũng làm tăng đường trong máu giống như là ăn đường. Nhất là thời nay các loại rau có nhiều vấn đề về thuốc trừ sâu. Còn thịt cá thì cũng có vấn đề ngộ độc đồ ăn. Nên nhiều người Việt giảm ăn rau và thịt cá. Như vậy thì còn gì để ăn? Nên họ ăn nhiều tinh bột vì thấy là ăn toàn hơn. Tinh bột ở đây là những thứ làm từ bột gạo bột mì như: cơm, bánh phở, bánh ướt, hủ tiếu, mì gói, bánh đa, miến, bánh ngọt, bánh mì, bún. Rất nhiều người ăn buổi sáng 1 ổ bánh mì. Trưa ăn 2 chén cơm. Tối ăn thêm 2 chén cơm. Giữa ngày ăn vặt ăn thêm xôi, chè, bánh ngọt nên tăng đường trong máu rất cao.
  • Càng hàng càng giảm làm việc vận động tay chân. 30 về trước tại Việt Nam, chúng ta phần đông là đi xep đạp hoặc đi bộ. Cũng có xe máy nhưng không nhiều. Mẹ Lily đi chợ là đạp xe đi. Lily đi học là đi bộ đến trường. Còn bây giờ ai cũng đi xe máy. Ngoài ra, ở nhà cũng phải làm nhiều việc nhà: nấu cơm, giặt đồ tốn nhiều công sức. Còn bây giờ thì có máy giặt đồ, có nồi cơm điện. Ngoài ra thời đó nhiều người trồng rau làm vườn để có rau và trái cây ăn thêm. Còn bây giờ thì ra chợ mua. Ngoài ra 30 năm về trước không phải ai cũng có tiền mua TV, và hoàn toàn không có điện thoại cầm tay. TV và điện thoại và máy vi tính làm cho cho chúng ngồi một chổ chú vào máy. Nếu không có nó, sau buổi ăn tối, có thể chúng ta đi bộ chung quanh nhà thay vì chú đầu vào TV xem phim tình cảm dài tập của Hàn Quốc. Chúng ta giảm rất nhiều hoạt động tay chân. Bệnh tiểu đường là đường trong máu quá cao. Khi chúng ta làm việc tay chân, cơ thể biến đường (glucose) thành năng lương, nên tiêu bớt đi những đường trong máu, làm hạ mức đường trong máu.

Bệnh Tiểu Đường là gì?

Lily sẽ giải thích đơn giản cho các bạn hiểu. Ở đây là Lily nói về loại 2, chứ không nói về loại 1. Phần đông là mọi người bị loại 2 (loại 1 thường thì trẻ em bị).

  • Cơ thể của các bạn cần carbohydrates để biến thành năng lượng để cơ thể hoạt động. Đường (glucose) là một thể loại mà cơ thể rất thích vì biến thành năng lượng dễ dàng.
  • Khi các bạn ăn đường và tinh bột, thì cơ thể điều biến thành glucose.
  • Glucose này lưu thông trong mạch máu và các tế bào sử dụng nó để biến thành năng lượng cho cơ thể hoạt động. Thí dụ như não của các bạn sử dụng nhiều glucose để hoạt động. Não chỉ cân nặng 2% của cơ thể mà sử dụng 20% năng lượng của cơ thể. Nếu bạn ít hoạt động tay chân, thì không cần quá nhiều năng lượng. Glucose còn dư lại sẽ được đưa vào những tế bào béo bến nó thành mỡ, giúp bạn dự phòng một ngày nào đó bị gặp nạn đói sẽ lấy ra sử dụng. Trong thời gian không gặp nạn đói, thì bạn bị … béo 🙂
  • Nhưng glucose không vào được tế bào nếu không có insulin. Insulin là một hormone tuyết ra từ pancreas (tuỵ). Insulin như là một xe vận chuyển chở glucose vào trong tế bào. Không có insulin thì glucose chỉ lưu thông trong mạch máu và không vào tế bào, và tế bào không biến glucose thành năng lượng cho cơ thể được.
  • Khi bạn ăn nhiều đường và tinh bột, cơ thể biến 2 thứ này thành glucose.
  • Sau đó tuỵ phải tiết ra rất nhiều insulin (vì insulin là xe vận chuyển chở glucose vào tế bào) để vận chuyển glucose vào tế bào.
  • Lâu lâu ăn nhiều đường và tinh bột thì không sau, nhưng bạn ăn nhiều quá ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm qua năm, nhiều khi là qua 20 năm, tuỵ của bạn phải tiết ra quá nhiều insulin để chở glucose vào tế bào. Dẫn đến 2 trường hợp :
    1. Tế bào có nhiều glucose quá rồi, nên khi insulin chở thên glucose vào tế bào, tế bào đần đần không chịu nhận glucose nữa. Nó lờ đi khi thấy insulin đến.
    2. Khi tế bao lờ đi, thì glucose trong máu cao, nên tuỵ sẽ phải làm việc thêm để tiết ra nhiều insulin vì tính hiệu glucose quá cao trong máu. Nhưng càng tiết ra insulin thì tế bào càng lờ đi không chịu chận glucose vào tế bào. Một ngày đẹp trời nào đó, tuỵ của bạn kiệt sức và không tiết ra insulin nữa. Lúc đó thật sự là khổ vô vàng vì glucose trong máu quá cao làm hư thận, mù mắt, tê liệt chân tay. Và glucose không vào tế bào thì tế bào không biến glucose thành năng lượng cho cơ thể. Làm cho bạn rất là mệt mỏi, không muốn làm gì hết.

Ai là người có nguy cơ bị bệnh: 

Các bạn lưu ý là bệnh tiểu đường không phải là phát triển trong vòng thời gian ngắn. Thông thường là trên 10 năm, trong thời gian đó bạn ăn quá nhiều đường và tinh bột nên dần dần tế bào lờ đi không chịu nhận insulin nữa và dẫn đến tuỵ mới kiện sức.

Lily khuyên là bạn bao nhiêu tuổi thì cũng đi thử cho biết. Rất là dễ thử đường trong máu. Thử rồi sẽ biết và sẽ có thể so sánh trong nhiều năm để theo dỗi.

  • Nếu bố hoặc mẹ của bạn bị bệnh tiểu đường, thì bạn có 25% nguy cơ. Nếu cả bố Và mẹ điều bị, thì bạn có 50% nguy cơ.
  • Người Việt Nam có nguy cơ cao hơn là người Phương Đông
  • Nếu bạn béo ở bụng – Nam có vòng eo trên 90cm và Nữ có vòng eo trên 80cm.
  • Nếu bạn ăn nhiều đường và tinh bột
  • Nếu bạn bị cao huyết áp (140/90)
  • Nếu gia đình có bệnh tim
  • Nữ: nếu bạn có ung nang buồn trướng
  • Nữ: nếu bạn đã sinh ra em bé câng nặng hơn 4kg lúc sinh
  • Nếu cholestrol HDL của bạn dưới 35mg/dL
  • Nếu triglyceride (mỡ trong máu) trên 250mg/dL
  • Nếu bạn hút thuốc
  • Nếu bạn uống rượu nhiều

Triệu trứng của bệnh Tiểu Đường – loại 2:

Như Lily chia sẽ, bệnh tiểu đường phải trải qua một thời gian dày — 10-20 năm tuỳ theo bao nhiêu đường và tinh bột và genes duy truyền trong người của bạn. Trong thời gian này, có người sẽ có triệu chứng. Có người hoàng toàn không có triệu chứng đến khi đi khám bác sỹ thử máu thì mới biết. Có người ở dưới quê, họ không hề biết đến lúc chân bị nhiễm trừng phải cưa chân thì mới biết là bệnh tiểu đường.

Nên các bạn thật là cẩn thận nhé. Hãy lắng nghe cơ thể. Nếu thấy có gì không ổn thì nên đi thử máu. Rất dễ để biết là đường trong máu bao nhiêu. Ai cũng nên thử. Không có chiệu trứng cũng thử cho biết là mình đang ở đâu. Nhiều khi có thể là mới bất đầu thôi.

  • Mệt mỏi, không muốn vận động. Ly do mệt mỏi là vì khi bạn ăn đường và tinh bột nhiều quá. Tuỵ tuyết ra insulin để đẩy đường vào tế bào và hạ đường trong máu. Nhưng nếu bạn ăn quá nhiều — thì tuỵ có thể là cho ra quá nhiều insulin — nhiều hơn cần thiết. Dẫn đến là đẩy quá nhiều glucose vào tế bào — và cơ thể cảm thấy thiếu glucose nên báo cho não biết là cần phải ăn thêm nếu không sẽ không đủ năng lượng. Não nhận được tính hiệu là glucose thấp trong máu (hypoglycemia) nên làm 2 việc (1) thứ nhất là gỉam hoạt động cơ thể lại để tiết kiệm năng lượng. Việc này dẫn đến việc bạn cảm thấy mệt mỏi không có sức lực làm việc. (2) Làm cho bạn cám thấy đói để bạn ăn vào để tăng đường trong máu. Ở đây bạn phải hiểu là đường trong máu không thể quá cao và quá thấp. Quá cao thì tuỵ tiết ra insulin để đẩy glucose vào tế bào, giảm đi glucose trong máu. Quá thấp thì cơ thể sợ bạn không đủ năng lượng nên sẽ ra tính hiệu bớt hoạt động tay chân và hoạt động suy nghĩ, và sẽ cho ra tính hiệu đói
  • Mệt mỏi, không muốn suy nghĩ đầu óc. Não sử dụng 20% năng lượng của cơ thể. Nên khi insulin ra nhiều và hạ đường trong máu, não cảm thấy thiếu năng lượng. Lúc nào không suy nghĩ gì được nhiều. Các bạn đi làm trong công ty có thể có cảm giác này sao khi ăn cái gì có nhiều đường và nhiều tinh bột. Đối với Lily, đầu óc suy nghĩ là việc rất quan trọng. Mà ăn nhiều đường và tinh bột vào làm cho mình mệt mỏi đầu óc thì quá uổng. Chưa nói đến chuyện sếp thấy mình uể oải thì không tăng chức và giao nhiệm vụ quang trọng.
  • Luôn luôn đói bụng. Nhưng Lily giải thích ở trên. Khi ăn tinh bột và đường, thì sẽ biến thành glucose trong máu. Glucose lên cao thì tuỵ tiết ra insulin để đưa glucose vào tế bào. Nhưng vì mức độ glucose quá cao, nên insulin cũng tiết ra rất cao — cao hơn cần thiết. Nên glucose sẽ bị đẩy vào tế bào và mức độ gluccose lại hạ xuống quá thấp, thấp hơn bình thường. Khi mức đường trong máu hạ thấp như vập thì não bị báo động là không đủ glucose để tế bào hooạt động. Nên não sẽ tiết ra tính hiệu là bị đói. Nên bạn sẽ ăn liên tục. Thí dụ hồi trước, Lily mỗi buổi sáng ăn một ổ bánh mì. Ăn bánh mì lúc 8 giờ thì 10 giờ sáng là lại đói bụng rồi. Nếu bạn ăn những chất có nhiều chất mỡ tốt, chất đạm, chất sơ, thì đường không lên cao quá mức. Thì insulin không tiết ra quá mức dẫn đến trường hợp là đường xuống quá thấp. Nên bạn sẽ không bị luôn luôn đói.
  • Khác nước. Khi bắt đầu bị tiểu đường, bạn sẽ cảm thấy khác nước. Nhiều khi khác đến nổi mà uống cả thao nước cũng chưa đã. Lý do là đường trong máu lên cao nên thận muốn đẩy nó ra bằng cách tống ra chung với nước tiểu. Nhưng khi tống đường ra chung với nước tiểu, đường kéo theo nhiều nước làm cho máu thiếu nước. Khi máu thiếu nước thì bạn sẽ cảm thấy rất là khác nước và phải uống nước liên tục.
  • Đi tiểu liên tục. Vì bạn khác nước với lý do trên, nên uống nhiều nước và sẽ đi tiểu liên tục.
  • Tự nhiên lại giảm cân. Một số người sẽ giảm cân. Lý do là khi đường trong máu quá cao, tuỵ tiết ra insulin để đưa đường vào tế bào biến nó thành năng lượng hoặc mỡ để dự trù. Nhưng mà sao nhiều năm bạn ngày qua ngày ăn nhiều đường và tinh bột quá, nên tế bào lờ đi không chịu nhận glucose vào nữa. Nếu tế bào mỡ không nhận glucose vào thì bạn sẽ giảm cân. Nhưng đừng tưởng làm giảm cân kiểu này là tốt. Lý do là glucose không vào tế bào thì nó ở lại trong máu. Khi đường ở lại trong với mức độ cao sẽ làm hư thận, mù mắt, và tê liệt chân tay dẫn đến cưa chân.
  • Chân bị tê tê. Đây là đến lúc bệnh khá nặng rồi. Đường trong máu làm tê liệt đi những các dây thần kinh ở chân. Đây là lý do nhiều người bị tiểu đường phải cưa chân bỏ. Họ chỉ chỉ bị một cái gì đơn giản như là bị một vết thương nhỏ, hoặc một một mụn nhọn gì lở loét nhỏ thôi thì có thể dẫn đến nhiễm trùng. Vì các thần kinh đã chết nên vết thương không lành và phải cưa chân.

Làm sao biết mình có bệnh không?

Cách dễ nhất là đi thử máu:

  • Xét nghiệm hàm lượng glucose trong máu lúc đói. Đây là thử máu vào buổi sáng. Trước khi đi thử máu không ăn gì từ đêm qua. Không uống nước ngọt và cafe, chỉ uống nước lạnh. Rất là dễ thử. Bạn có thể đến bất kỳ nơi thử máu nào yêu cầu họ thử. Kết quả:
    • 70-99 mg/dL: Bình thường. Nhưng mà thật ra là từ 70-85 là tốt nhất.
    • 100- 125mg/dL: Nguy cơ cao là sẽ bị bệnh tiểu đường
    • 126 mg/dL trở lên: đã bị bệnh tiểu đường

Nếu bạn có nguy cơ cao hoặc là đã có bệnh thì nên thử thêm 2 loại dưới đây để hiểu rõ trình trạng bệnh.

  • Xét nghiệm glucose qua đường miệng (Oral Glucose Tolerance Test). Xét nghiệm vào buổi sáng. Trước khi đi thì bạn không ăn và uống gì (nước lộc ok.). Khi đến chổ xét nghiệm họ sẽ thử máu lần đầu. Sau đó họ chọ bạn uống một ly nước ép ngọt – khoảng 75gram đường glucose. Sau đó bạn ngồi đó chờ 2 tiếng đồng hồ và họ sẽ thử máu lại lần thứ 2. Kết quả là muốn xem đường vào máu của bạn có hoạt động bình thường không. Nếu hoạt động bình thường thì tuỵ sẽ tiết ra vừa đủ insulin và insulin sẽ đưa đường và tế bào và sẽ làm hạ mức đường trong máu đến mức trung bình. Nếu bạn bị tiểu đường, hoặc nguy cơ cao, thì tế bào không nghe tính hiệu của insulin (hoặc nếu bệnh nặng thì tuỵ hoàn toàn không tiết ra insulin nữa), lúc đó đường trong máu bạn vẫn cao.
    • Sau 2 tiếng (cho người không mang thai):
      • Dưới 139 mg/DL là bình thường
      • 140-199 mg/DL là có nguy cơ cao
      • 200 trở lên là đã bị bệnh tiểu đường.
    • Nếu bạn có thai, thì bạn sẽ xem như là bệnh tiểu đường trong giai đoạn mang thai nếu đường trong máu của bạn
      • Mức 95mg/DL thử đợt đầu, lúc chưa uống nước đường
      • Sau 1 tiếng: 180 hoặc cao hơn
      • Sau 2 tiếng: 155 hoặc cao hơn
      • Sau 3 tiếng: 140 hoặc cao hơn

Thử máu loại A1c. Đây là xét nghiệm cho biết là mức độ trung bình của đường trong máu của bạn trong 120 ngày qua là gì. Khi glucose dính vào hemoglobin (protein trong hồng cầu làm cho hồng cầu có màu hồng), nó sẽ ở đó luôn với hồng cầu. Vậy thì chúng ta có thể xét nghiệm xem là có bao nhiêu hồng cầu có glucose dính vào hemoglobin thì chúng ta sẽ biết là mức độ đường trong máu trong 120 ngày qua là bao nhiêu.

  • 4%-6% của tổng hồng cầu có glucose dính vào hemoglobin là mức bình thường
  • 6.5% hoặc trở lên là có bệnh tiểu đường

Khi có bệnh tiểu đường, thì bác sỹ có thể thử thêm một test nữa để xem là bạn bị nặng đến đâu.

  • Nặng trung bình là mức tuỵ vẫn tiết ra insulin nhưng mà các tế bào lờ đi và không chịu nhận glucose vào tế bào. Trong trường hợp này thì trong máu của bạn, cả glucose và insulin điều sẽ cao. Trong trường hợp này thì bạn có thể giảm ăn tinh bột, đường, và tập thể dục. Có thể cần một ít thuốc. Có người trong trường hợp này hồi phục đường trong máu lại mức độ bình thường và không bị bệnh tiểu đường nữa. Họ không cần uống thuốc. Cái này là tuỳ vào tuỵ của bạn còn đủ sức tiết ra insulin hay không. Và tuỳ vào các tế bào của bạn có bị lờ đi quá mức hay không. Đây là lý do mà nếu bạn phát hiện bệnh càng sớm thì bạn trị càng dễ. Có thể hồi phục 100% nếu bệnh không nặng và genes của bạn tốt.
  • Rất nặng là khi tuỵ của bạn hoàn toàn kiệt sức và không tiết ra một chút insulin nào nữa. Trong trường hợp này thì trong máu của bạn glucose sẽ cao nhưng không có insulin. Trong trường hợp này thì bạn vẫn có thể giảm ăn, tập thể dục. Nhưng 100% là sẽ cần chính insulin xuốt đời. Khi bạn giảm ăn tinh bột và đường và tập thể dục thì lượng insulin sẽ hạn chế và bạn sẽ không bị máu lên xuống liên tục làm cho bạn mệt mỏi và khó chịu.

Thử máu C-peptide. Cơ thể của bạn tiết ra insulin bằng với độ lượng C-peptide. Mà chúng ta có thể đo lường C-peptide qua thử máu, để xem là tuỵ tiết ra bao nhiêu C-peptide. Khi biết được là tuỵ của bạn còn đang tiết ra bao nhiêu insulin thì bác sỹ có thể quyết định là bạn có cần uống thuốc không? Nếu cần thì loại nào? Và có cần chích insulin không?

Bệnh Tiểu Đường có hại gì đến sức khoẻ?

Bệnh Tiểu Đường là một trong những bệnh có thể hồi phục lại được sức khoẻ nếu bạn phát hiện sớm, chịu chỉnh sử ăn uống, tập thể dục, bỏ hút thuốc và giảm rượu. Và còn tuỳ theo genes của bạn nữa.

Có rất nhiều người họ sống bình thường với bệnh, mà họ thay đổi cách ăn uống và thể thao, có thể sống bình thường. Nhưng vì tiểu đường làm cho cơ thể bạn yếu đi, nên có thể họ gặp một vấn đề khác sức khoẻ và rất nhanh bị xuống dốc sức khoẻ. Nên nhiều người ỷ lại, tới khi nặng rồi thì không chữa được.

Dưới đây là một số bệnh mà bệnh tiểu đường có thể dẫn đến:

  • Hypoglecemia – Ít đường trong máu. Triệu chứng này có thể sãi vài lần trong ngày. Khi bạn ăn nhiều tinh bột và đường thì tuỵ tiết ra nhiều insulin để đẩy đường vào trong tế bào. Nhưng vì bạn ăn quá nhiều, đường trong máu lên cao, nên tuỵ tiết ra quá nhiều insulin, đâm ra là dư. Khi insulin dư thì sẽ làm hạ đường trong máu, dẫn đến làm não báo động mệt mỏi và đói để bạn ăn vào tăng lại đường lên. Triệu chứng:
    • Đói bụng, có thể dẫn đến quạo quọ
    • Đổ mồ hôi
    • Chóng mặt
    • Đau đầu
    • Tái mặt
    • Tê tê vòng miệng
    • Cách trị:
      • Rất ít người chết vì đường trong máu xuống quá mức. Trong cơ thể của bạn có 200-300 gram glucose dự trù ở trong gan.
      • Lấy máy do lượng đường do. Nếu thấy lượng đườnt thấp thì bạn nên ăn khoản 5 viên kẹo hoặc uống 125ml (nửa ly) nước ép. Đừng có ăn quá nhiều đường nhé. Vì khi ăn nhiều đường thì đường trong máu sẽ lên cao, rồi insulin lại tiết ra nhiều và hạ thấp, xoay xoay vòng tròng này mãi.
      • Nếu bạn có bệnh tiểu đường mà thường xuyên bị đường xuống quá thấp, thì nên chia thành nhiều buổi ăn. Ăn buổi ăn nhỏ lại, nhưng nhiều buổi hơn. Mỗi 3 tiếng có thể ăn. Khi ăn thì xong thì đo đường trong máu bằng máy đo đường xem là đường lên xuống thế nào. Nhiều khi mình thấy ok, mà thật ra là không ok.
  • Hư mắt: Bệnh tiểu đường dẫn đến hư mắt — Diabetic Retinopathy. Hiện tại trên thế giới có khoảng 285 triệu người bệnh tiểu đường. 33% của những người tiểu đường có dấu hiệu hư mắt sơ khởi, và có thêm 33% nữa là đã có dấu hiệu hư mắt rõ rệt.
    • Lý do: Lý do phổ thông nhất là đường trong máu cao thì làm hư các mạch máu trong mắt. Khi mạch máu trong mắt bị nghẽn và bắt đầu sưng lên, giống như là bông bóng có chế nước vào. Đây là giai đoạn khởi đầu tên là non-profliferative retinopathy). Giai đoạn nặng hơn (proliferative retinopathy) là mạch máu trong mắt hoàn toàn bị đóng lại. Để đền bù, mạch máu khác sẽ sinh ra và thay thế. Nhưng những mạch máu mới này thường là yếu nên dẫn đến là máu tiết ra bên ngoài dẫn đến không thấy đường vì máu động lại che đi tầm nhìn. Ngoài ra thì khi máu chảy ra thì có thể làm thành sẹo, làm cho võng mạc mắt tách rời ra.
    •  Triệu chứng:
      • Lúc đầu không có nhiều triệu chứng. Nên các bạn đừng ỷ lại. Phải luôn luôn là tránh đường và tinh bột và tập thể dục kể mức độ máu trong người không tăng quá cao.
      • Đau mắt
      • Mờ mắt
      • Thấy có vật gì trôi trong mắt
      • Cảm thấy là có vật gì cản trở tầm mắt nhìn
    • Cách giữ cho mắt tốt:
      • Luôn luôn cử ăn đường và tinh bột và tập thể dục để hạ đường trong máu. Đây vẫn là việc quan trọng nhất mà có thể giúp đường trong máu không tăng cao và sẽ giúp giữu cho mắt của bạn khoẻ mạnh.
      • Mỗi năm đi khám mắt một lần
      • Ngừng hút thuốc vì hút thuốc tăng nguy cơ hư mắt khi bạn bệnh tiểu đường
      • Giảm rượu
      • Nếu đã bị hư mất thì có thể sử dụng laser để trị hoặc mổ mắt (vitretomy) để hút ra máu làm mờ mắt.

Screen Shot 2017-04-14 at 9.44.53 PM.png

Source: Hình lấy từ openi.nlm.nih.gov

  • Khác và thiếu nước trầm trọng: Hyperomolar Hyperglycemic nonketotic sundrome (HHNS). Bệnh này thì không thường diễn ra. Đối tượng là người lớn tuổi. Bệnh này diễn ra khi đường trong máu lên quá cao (cao hơn 600mg/dL, có lúc đến 2.000mg/dL). Thận sẽ cố gắng tống đường ra khổi cơ thể qua đường tiểu. Nhưng khi tiểu thì đường sẽ rút nước trong máu, làm cho máu thiếu nước và sệt sệt lại. Nếu bạn theo dỗi đường trong máu mỗi ngày qua máy đo, thì bạn sẽ không để đường lên đến mức 600mg/dL. Nhưng có người lớn tuổi không biết họ đang bị tiểu đường nặng, hoặc không theo dỗi lượng đường trong máu mỗi ngày. Triệu chứng:
    • Mệt mỏi, buồn ngủ
    • Ói mửa, đau bụng
    • Mắt nhìn thấy mờ đi
    • Có thể là bị sốt cao, nhưng không có mồ hôi
    • Đầu óc bị lú lẫn
    • Một bên cơ thể thấy yếu đi
  • Cách trị:
    • Nếu bạn có những triệu chứng trên thì nên vào bệnh viện. Rất là nếu do đường trong máu trên 240mg/dL 2 lần liên tục. Trong bệnh viện họ sẽ tryền nước biển để cho cơ thể có nước lại.
    • Họ sẽ chích insulin để hạ đường trong máu
    • Ngoài ra, các bạn có thể làm ở nhà các bước này trước:
      • Vẫn tiếp tục uống thuốc tiểu đường. Nếu bạn đan sử dụng chích insulin thì tiếp tục
      • Uống nhiều nước lọc (đừng uống nước đường). Và cử ăn tinh bột và đường

 

Bệnh thần kinh ngoại vi – Diabetic Neuropathy — Bệnh này rất nhiều người sợ vì dẫn đến cưa chân của một số người bị bệnh tiểu đường.  Thường là ảnh hưởng chân, nhưng tay cũng có thể đau.

Trên thế giới đang báo động là cưa chân càng ngày càng nhiều. Ở Việt Nam, những tổn thương bàn chân do đái tháo đường gia tăng đáng báo động. Cứ 5 bệnh nhân đái thái đường thì có một người bị loét bàn chân.  Loét chân dẫn đến cưa chân nếu bị tiểu đường. 85% của những người phải cưu chân là họ bị từ loét bàn chân.

Triệu chứng:

  • Ban đầu lúc mới bị thì bạn cảm thấy tê tê tay chân, như là có kim chích nhẹ nhẹ.
  • Hoặc là cảm thấy như là chân đang mang bích tất mà không có mang.
  • Chân có thể cảm thấy nóng hoặc lạnh, mà rờ thì thấy bình thường
  • Nặng hơn thì cảm thấy đau chân, như là đang đi trên sỏi đá
  • Nặng hơn nữa thì hoàn toàn không có cảm giác gì ở chân. Trong lúc này thì bạn có đạp lên sỏi đá thật thì cũng không có cảm giác. Và nóng lạnh gì cũng không cảm nhận được

Lý do:

  •  Khi đường trong máu cao, nó làm hư đi những dây thần kinh. Dây thần kinh ở chân báo cho não chân hoạt động thế nào. Khi bị hư thì não không điều khiển được và bạn mất đi các cảm giác ở chân.
  • Ngoài ra đường trong máu làm hư các mạch máu nhỏ. Các mạch máu này cung cấp ô-xy và dinh đưỡng đến dây thần kinh.
  •  Ai có nguy cơ cao:
    • Những người nào có bệnh tiểu đường điều có nguy cơ.
    • Nếu bạn có bệnh càng lâu thì nguy cơ càng cao. Những người bị bệnh trên 10 năm có 50% nguy cơ là sẽ bệnh tê liệt dây thần kinh ngoại vi.
    • Những người nào vẫn ăn đường và tinh bột nhiều làm đường trong máu lên xuống quá mức
    • Những người nào có bệnh thận. Thận là để lọc ra những chất độc. Bệnh thận không lộc hết chất độc hại dây thần kinh ngoại vi.
    • Những người nào béo thì nguy cơ sẽ cao hơn người ốm.
    • Nếu bạn hút thuốc. Hút thuốc làm cho các mạch máu cứng và nghẽn đi. Nên lúc bạn bị thương ở chân, chân rất khó lành.

Cưa chân:

  • Không phải ai bị tê tê chân và mất đi cảm giác cũng sẽ phải cưa chân.
  • Người bị cưa chân vì họ bị một vết thường gì nhỏ. Thí dụ đạp lên cái gì nhọn. Người bình thường thì chỉ chảy máu rồi chân sẽ lành. Nhưng người mà dây thânh kinh ngoại vi đã hư thì chân không lành mà dẫn đến nhiễm trùng. Hoặc người bình thường thì uống thuốc trụ sinh hết, nhưng thuốc không có hiệu quả với người bệnh. Ngoài ra, những mụn nhọt nhỏ cũng có thể thành lở loét. Và nếu phát hiện sớm thì cắt thịt hư bỏ. Còn muộn thì phải cưa chân nếu không nhiễm trùng sẽ gia tăng. Có một cụ 70 tuổi ở quê ở Thanh Hoá. Bà rất gầy và không hề biết là mình bị tiểu đường. Đến lúc mà bị nhiễm trùng phải phải cưa chân. Bà vẫn cảm thấy rất may mắn vì nếu đến trể thêm một ngày thì phải cưa đến háng, lúc đó thì không mang chân giả được.
  • Các bạn lưu ý là khi nhiễm trùng thì sẽ lang rất là nhanh. Phải vào bệnh viện để điều trị liền.
  • Cách phòng ngừa:
    • Cách tốt nhất vẫn là giữa đường trong máu bình thường — không cao và không thấp. Tốt nhất là ăn uống : giảm ăn uống đường, tinh bột. Các bạn xem những món ăn Lily đã ghi nhé
    • Tập thể dục. Tập thể dục giúp cho mạch máu của bạn nở ra và máu chảy lưu thông. Sẽ giúp dây thần kinh hoạt động tốt.
    • Nếu bạn đã bị tiểu đường, thì không đi chân không. Nhất là đi chân không ngoài đường. Trong nhà cũng mang dép. Để chân không bị đạp lên gì mà hại chân.
    • Mua giày đi cho thoải mái. Phụ nữ đừng mang giày cao gót.
    • Giảm cân nếu béo. Bỏ hút thuốc. Giảm rượu
    • Những món ăn có nhiều Alpha-lipoic acid có thể giúp dây thần kinh hoạt động tốt: bó xôi, bấp cải xanh, cà chua.

Screen Shot 2017-04-15 at 9.55.07 PM.png

Source: Hình lấy từ openi.nlm.nih.gov

Người có bệnh tiểu đường thì nên ăn gì?

 

Lily đọc trên báo thấy có một anh viết câu hỏi:

“Tôi năm nay 35 tuổi. Mới phát hiện mình bị mắc tiểu đường tuýp 2. Mức đo là 16mmol\. Qua tuần đầu điều trị không giảm mà tăng lên 16. 3. Sau tuần thứ 2 điều trị giảm xuống còn 12. 1. Bác sĩ nói nếu tôi giảm được tới mức an toàn sau một tháng điều trị xét nghiệm lại thì sẽ không cần phải uống thuốc. Tôi rất hoang mang. Không biết ăn như thế nào để giảm đường trong máu. Thực đơn hàng ngày của tôi. Sáng 8h uong 1ly ngũ cốc đến 9h ăn rau đến 11h ăn 1trái kiwi. 1h chiều ăn phân nửa bát cơm gạo lức. 5h chiều uống 1ly ngũ cốc. 8h tối ăn cơm và 10h tối uống 1 cốc sữa cho người tiểu đường. Vậy tôi muốn hỏi chế độ ăn uống của tôi cần điều chỉnh như thế nào cho phù hợp để nhanh chóng giảm đến mức an toàn. Tôi chỉ còn 2 tuần nữa là làm xét nghiệm. Hiện tại tôi đang ở nước ngoài. Xin cám ơn.”

Đây là câu hỏi rất là quan trọng vì ăn uống sẽ giúp bạn giảm bệnh tiểu đường rất là nhiều. Bệnh Tiểu Đường loại 2 là vì ăn uống mà ra. Khi ăn nhiều tinh bột và đường thì cơ thể biến nó thành đường trong máu. Khi đường trong máu quá cao trong thời gian dài thì sẽ làm hư các nội tạng và dây thần kinh.

Ba của Lily bị tiểu đường, như thế có nghĩ là Lily cũng có nguy cơ bị. Nên Lily đổi thối quen ăn từ bây giờ. Nến bạn có ngừoi thân bị tiểu đường thì chắc chắn là họ nên thay đổi thối quen. Còn nếu bạn chưa bị, thì xin chúc mừng. Nhưng bạn cũng nên ăn uống dần dần theo sau để phòng bệnh.

Phương pháp ăn tốt nhất cho người tiểu đường là:

  • Vẫn ăn đầy đủ, không nên ăn kiêng hạn chế calorie quá cỡ. Nếu bạn béo thì giảm cân sẽ giúp bạn quản lý đường trong máu tốt. Nhưng mà đừng ăn kiêng hạn chế ăn ít để giảm béo. Lý do là khi bạn bị tiểu đường, bạn ăn ít lại thì đường trong máu có thể hạ rất thấp. Hạ thấp sẽ làm bạn khó chịu. Có thể bạn ăn ít được vài ngày, nhưng không bền vững lâu dày. Sau vài ngày thì bạn bị khó chịu quá sức, bùng nổ lên và ăn lại còn nhiều hơn. Lúc đó thì còn làm đường tăng hơn trước. Nếu bạn cử ăn đường và giảm tinh bột, thì tự nhiên bạn cũng sẽ giảm cân. Lily sẽ giải thích rõ hơn dưới đây.
  • Bỏ hẳn đường. Cái này lúc đầu sẽ khó vì não rất là yêu vị ngọt. Vị ngọt làm cho não tiết ra dophamine, làm bạn cảm thấy thích thú dữ lắm. Bạn hình dung là mỗi lần ăn cà rem, thấy phê phê. Còn ăn rau muống luộc thì không phê chúc nào, mặt dù rau muống có rất là nhiều Vitamin bổ dưỡng cho bạn. Não thích ăn đường, nhưng bạn đường nuông chiều não. Lý do bị bệnh tiểu đường là vì đường trong máu quá cao và qua nhiều năm nay. Bạn không cần đường để hoạt động đâu. Không ăn đường hoàn toàn vẫn sống được tốt lành. Người Việt Nam hàng trăm năm nay không ăn nhiều đường vì hồi xưa đường rất là khó tìm và mắt mỏ. Nên bạn bỏ hẳn đường đi. Bỏ hẳn nước ngọt (trong mỗi lon có khoản 10 muỗng đường). Trong một bịch sôcôla kẹo có thể có 20 muỗng đường. Trong thời gian tới, bạn đừng uống nước ngọt, ăn bánh kẹo, chè. Còn nấu đồ ăn ở nhà thì có thể cho một ít đường vào làm gia vị thì ok (thí dụ một ngày nấu đồ ăn cả 3 buổi thì chỉ dùng 1 muỗng cafe đường). Càng hạn chế càng tốt. WHO (tổ chức Y Tê Thê Giới khuyên là mỗi ngày bạn nên sử dụng dưới 6 muỗng đường — cho người bình thường). Còn nếu bạn đã bị tiểu đường thì hạn chế hoàn toàn. Trong nhà Lily không có một ít đường nào hết.
  • Giảm tối đa tinh bột. Có nhiều người không biết là khi bạn ăn tinh bột vào cơ thể, thì cơ thể sẽ biến tinh bột thành đường! Cũng giống như bạn ăn đường. Đây là một trong những lý do chính mà nhiều người bị bệnh tiểu đường. Vì họ ăn nhiều tinh bộ mà không hiểu mức độc hại. Thí dụ hiện tại Chính Phủ nước Singapore đang khuyên người dân giảm ăn cơm gạo trắng. Nghiên cứu của trường Havard cho biết là mỗi ngày ăn cơm gạo trắng tăng nguy cơ tiểu đường 10%. Mà tinh bột càng qua nhiều giai đoạn chế biến thì sẽ càng tăng đường trong máu. Chế biến là thế nào? Thí dụ từ gạo lứt chế biến chà cho trắng thành gạo lứt. Sau đó gạo trắng cho vào máy bằm nhiễn ra thành bột gạo. Từ bột gạo mới làm thành bánh phở, bún, hủ tiếu, bánh ướt, bánh bông lan, bánh ngọt. Khi hạt gạo lứt đã được chà rồi bằm nhiễn đễ thành một thứ như bún thì khi bạn ăn vào cơ thể tiêu hoá bún rất nhanh vì nó đã được nhà máy chà và bằm nhiễn rồi. Tiêu hoá nhanh có nghĩa là cơ thể biến bún thành đường rất là nhanh, tăng đường trong máu. Còn thí dụ bạn ăn tinh bột như gạo lứt — gạo lứt chưa qua quá trình chế biến. Nó còn thô và có nhiều chất sơ. Như vậy thì bụng của bạn phải tiêu hoá nó lâu hơn, thì đường từ tinh bột của gạo lứt không thắm vào máu nhanh bằng bún. Nhưng vậy sẽ không làm đường trong máu của bạn gia tăng quá mức. Cái chính của tiểu đường là đường trong máu gia tăng quá cao. Nên tuỵ phải tiết ra rất là nhiều insulin để hạ đường xuống. Nhưng vì đường trong máu quá cao, nên tuỵ sẽ tiết dư insulin để hạ đường ngay lập tức. Mà tiết insulin dư thì có 2 hiệu quả xấu. Trong giai đoạn đầu có nhiều insulin hạ máu quá nhanh, nên làm cho bạn thấy đói. Mới ăn mà thấy đói. Nên bạn ăn nữa, và như vậy thì tuỵ phải ra insulin tiếp. Đường trong máu cứ lên rồi xuống. Mà insulin nhiều quá thì các tế bào dần dần lờ đi, không chịu nghe lời insulin nữa. Như vậy thì insulin không hạ được đường trong máu. Đường cứ chạy vòng vòng trong máu làm hư các nội tặng và dây thần kinh. (2) Cái hại thứ 2 là tuỵ tiết quá nhiều insulin, sau đó kiệt sức và không tiết ra insulin nữa. Lúc đó thì bạn đã bị tiểu đường và phải chích insulin. Nên lời khuyên của Lily là bạn giảm ăn tốt đa tinh bột đã được chế biến như là: cơm gạo trắng, bún, hủ tiếu, bánh phở, bánh ướt. Bạn vẫn có thể ăn phở được. Nhưng mà gọi tô phở, rồi ăn khoản 1/8 bánh phở thôi. Còn bao nhiều thì bỏ thêm rau vào. Thí dụ mang theo gà mên của mình (để bảo vệ môi trường đừng sử dụng hợp ni lông), rồi mua phở về nhà. Ở nhà thì bạn bỏ thêm rau vào thoải mái. Giống như là ăn lẩu phở vậy. Bạn vẫn có thể ăn thịt bình thường. Chất đạm không tăng đường trong máu, trừ khi bạn ăn quá nhiều. Tốt nhất là các bạn đổi qua ăn gạo lứt. Mà ăn gạo lứt thì phải ngâm từ 8-12 tiếng. Trong gạo lức có lectin làm bụng khó tiêu. Và khi ngâm thì gạo sẽ ăn nở hơn và ngon hơn. Nhưng ăn gạo lứt thì vẫn giảm tối đa có thể nhé. Không ăn cũng không sao. Lily có nhiều ngày chỉ ăn rất nhiều rau, đậu, khoai lang (ít thôi), trứng, đồ biển mà vẫn khoẻ.
  • Vẫn ăn bình thường những đồ ăn có chất đạm và mỡ tốt. Cơ thể của các bạn không tự chế ra một số amino acids và fatty acids, mà các bạn phải ăn vào thì cơ thể mới hoạt động khoẻ được. Đây là những thứ từ chất đạm và mỡ tốt. Nên các bạn ăn trứng, thịt cá bình thường. Nếu ăn chay thì ăn nhiều các loại đậu. Mà ăn đậu thì nên ngâm khoản 12-24 tiếng đồng hồ nhé. Trong đậu có nhiều lectin ăn khó tiêu. Ăn chất đạm và mỡ tốt làm cho bạn no lâu hơn. Và khi bạn bỏ ăn tinh bột và đường thì đường trong máu không lên xuống quá cỡ và làm cho bạn thấy bình tĩnh hơn. Không luôn luôn đói nữa. Vì bạn đã cử ăn tinh bột và đường thì phải ăn nhiều rau và chất đạm và mỡ tốt hơn. Nếu không thì sẽ mât sức. Và sẽ không chịu nổi lâu dài. Mỡ tốt là gì? Mỡ tốt sẽ giúp cho tim mạch hoạt động tốt. Bạn đừng lo là mỡ tốt sẽ làm cho bạn tăng cân và hại tim. Không đúng. Loại mỡ xấu (transfat — phần đông trong đồ ăn của nhà hàng bán nhanh như là khoai tây chiên, gà rán chiên) làm hại tim. Mỡ tốt là trong: cá biển, trứng, bơ (nhưng có người bị dị ứng sữa bò nên bạn ăn xem có đau bụng không nhé), trái bơ, hạt điều.
  • Tập thể dục mỗi ngày 20 phút. Và nếu bạn muốn hạ đường trong máu thì việc rất là quan trọng là tập thể dục. Tập thể dục làm bạn hao năng lượng. Như vậy thì tế bào sẽ nhu cầu sử dụng đường trong máu để có năng lượng tậ thể dục. Bạn không tập thể dục thì đường trong máu cứ chạy vòng vòng máu mà không có chổ để đi, sẽ làm hư nội tặng và dây thần kinh. Tập thể dục làm não tiết ra seratonine làm bạn cảm thấy như là đang yêu 🙂
  • Hạn chế trái cây. Trong trái cây có frucose là rất là ngọt. Một ngày nên hạng chế ăn trái cây — nên ăn ít hơn nửa chén thôi. Và khi ăn thì chọn những trái cây đừng quá ngọt như kiwi.

 

Câu chuyện của Ba Lily

Trong tấm hình này là chụp gia đình Lily. Ba Lily mất lý do chính là vì tiểu đường đưa đến suy thuận và mù loà. Đây là nỗi đau rất lớn của Lily và Lily quyết tâm chia sẻ kiến thức ăn uống dinh dưỡng để phòng và trị bệnh tiểu đường.

sunday-market

Ba Lily là một người yêu đời. Ông là một nhạc sỹ luôn mang miền vui và tiếng hát cho cuộc đời. Ông luôn luôn muốn làm người khác vui, và lấy cái vui của họ làm niềm vui của mình. Lily luôn muốn học cá tính này vì nó là một nguồn hạnh phúc vô tận. Ông sống rất đơn giản, lúc nào cũng vui cười và lạc quan.

Ba của Lily là một người không béo. Ông không tập thể dục gì nhiều. Ăn uống thì không đến nỗi là ăn ngọt liên tục. Nhưng ông thích ăn tinh bột: bánh mì, bún, phở, hủ tiếu. Khi ăn thì bỏ thêm đường vào. Và ông rất là ít ăn rau. Năm ba Lily khoản 50 tuổi thì bị bệnh tiểu đường. Lúc đó trong gia đình cũng không ai hiểu gì nhiều về bệnh này nên cũng không biết làm gì. Ông cũng sống bình thường cho đến lúc ông 66 tuổi. Lúc đó thì thận không hoạt động nữa vì tiểu đường hay hại. Hên là bên Mỹ có máy lọc thận ở nhà nên ông sống thêm được 2 năm. Năm đâu thì cũng bình thường. Chỉ có mẹ là rất cực vì phải thứ khuya dậy sớm để chỉnh sử máy lọc. 6 tháng cuối là một nổi đau lớn. Tiểu đường dẫn đến mù loà và ông không thấy đường được. Lily rất thương Ba, vì không thấy đường nhưng lúc nào ông cũng lạc quan yêu đời. Không bao giờ than phiền. Tiểu đường cũng một phần làm ông lãng trí. Ông không nhớ gì nhiều về các cháu. Rồi một tháng cuối cùng thì Ba chỉ nằm mê mang trên giường, và kêu rêng trong sự đau đớn. Bác sỹ cho uống thuốc giảm đau. Nên Ba mất trong sự mê mang mà Lily không có cơ hội để nói lời vĩnh biệt và cám ơn.

Cái mà làm cho Lily đau lòng nhất là bệnh tiểu đường là một bệnh có thể phòng ngừa được. Nếu ai đó cho Lily những tài liệu mà Lily đang viết cho bạn bây giờ 20 năm trước, thì Lily tin là Ba sẽ sống ít nhất là 5 lâu hơn. Nghiên cứu cho biết là tiểu đường làm con người giảm thọ trung bình là 10 năm.

Lily biết là các bạn rất là bận rộng lo lắng công việc hàng ngày. Nhưng khi người sinh ra mình và cho mình cuộc sống mất đi, thì lúc đó có bao nhiêu vàng bạc trên đời này cũng không lấy lại được. Đối với Bố Mẹ, Ông Bà già thì món quà lớn nhất bạn có thể tặng cho họ là sức khoẻ.

One thought on “Bệnh Tiểu Đường

  1. Pingback: Cách Giảm Cân Lành Mạnh | InnerFire.me

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s